“Chùa Ông” mà bạn định đến ở Quận 5 chính là Nghĩa An Hội Quán, số 676 Nguyễn Trãi, thờ Quan Công. Người ta đến đây cầu may, cầu làm ăn và chui qua bụng ngựa Xích Thố để xua vận rủi. Đi lần đầu thì có vài thứ nên nắm trước.
Chùa Ông Nghĩa An hay Chùa Ông Bổn? Phân biệt ngay trước khi đi
Ở Chợ Lớn có tới hai nơi hay được gọi tắt là “Chùa Ông”, và nhiều người đi lần đầu đến nhầm địa chỉ. Hai hội quán khác nhau ở những điểm cốt lõi sau.
| Điểm phân biệt | Chùa Ông (Nghĩa An Hội Quán) | Chùa Ông Bổn (Miếu Nhị Phủ) |
|---|---|---|
| Tên gọi khác | Miếu Quan Đế | Nhị Phủ Hội Quán |
| Thần thờ chính | Quan Công (Quan Thánh Đế Quân) | Ông Bổn, tức Phúc Đức Chính Thần |
| Cộng đồng sáng lập | Người Hoa gốc Triều Châu | Người Hoa gốc Phúc Kiến |
| Ý nghĩa tên | Tưởng nhớ quê hương vùng Nghĩa An, Quảng Đông | “Hai phủ” Tuyền Châu và Chương Châu |
| Địa chỉ | 676 Nguyễn Trãi, P11, Q5 | 264 Hải Thượng Lãn Ông |
Cách nhớ đơn giản nhất: tượng ngựa Xích Thố và nghi thức chui bụng ngựa chỉ có ở Nghĩa An Hội Quán. Nếu mục tiêu của bạn là cầu may theo cách này, hãy nhắm thẳng số 676 Nguyễn Trãi, đừng nhầm sang miếu thờ Ông Bổn.
Địa chỉ, giờ mở cửa và cách đến Chùa Ông
Nghĩa An Hội Quán nằm tại 676 Nguyễn Trãi, Phường 11, Quận 5, TP.HCM, ngay trục đường chính của khu Chợ Lớn. Từ trung tâm Sài Gòn, tức khu vực chợ Bến Thành ở Quận 1, quãng đường hơn 5 km. Đi ô tô hoặc taxi mất khoảng 15 đến 20 phút, xe máy tương tự hoặc nhanh hơn một chút tùy mật độ giao thông.
Giờ mở cửa và lưu ý khi nguồn tin chênh nhau
Chùa mở cửa hàng ngày và miễn phí vào cổng. Giờ giấc thì các nguồn ghi không thống nhất: phổ biến nhất là 6:00 đến 17:00, một số nguồn ghi 7:00 đến 18:00, nguồn khác lại ghi 8:00 đến 17:00. Để chắc chắn không tới lúc chùa đã đóng, bạn nên căn trong khung 8:00 sáng đến 17:00 chiều, vì đây là khoảng cả ba nguồn cùng xác nhận chùa mở.
Đi xe buýt, xe cá nhân và gửi xe
Trạm buýt gần nhất là Lương Nhữ Học, chỉ cách chùa 71m, đi bộ khoảng 2 phút. Các tuyến dừng tại đây gồm 01, 08, 56, 62, 91 và 139. Nếu đi xe máy, bãi ngay trong khuôn viên chùa thu 5.000 đồng một xe. Vào ngày lễ, Tết hay Rằm, bãi dễ quá tải, khi đó có thể gửi tại trường Mạch Kiếm Hùng cách chùa khoảng 140m. Với ô tô, mức phí thay đổi tùy bãi và thời gian, nên hỏi trực tiếp nhân viên để có giá chính xác.
Ghép Chùa Ông vào lịch trình khám phá Chợ Lớn nửa ngày
Đã tới đây thì nên dành nửa ngày đi trọn khu Chợ Lớn, vì các di tích người Hoa nằm sát nhau trên cùng trục đường. Một vòng khoảng 3 đến 4 tiếng có thể đi như sau:
- Chùa Ông (Nghĩa An Hội Quán), 676 Nguyễn Trãi, dành chừng 45 phút để chiêm bái và xem kiến trúc Triều Châu.
- Chùa Bà Thiên Hậu (Hội quán Tuệ Thành), 710 Nguyễn Trãi, chỉ cách một đoạn đi bộ ngắn khoảng 300m, nán lại khoảng 1 giờ.
- Hội quán Ôn Lăng trên đường Lão Tử, cách Chùa Bà tầm 280m, ghé nhanh để xem tục đánh kẻ tiểu nhân.
- Chợ Bình Tây, cách Chùa Bà khoảng 1,2km (đi bộ 15 đến 20 phút hoặc xe ôm công nghệ 5 đến 10 phút), dành 1,5 đến 2 giờ mua sắm và chụp ảnh tháp đồng hồ.
Thứ tự này bám theo trục Nguyễn Trãi rồi mới rẽ ra chợ, nên ít phải đi vòng lại.
Chuẩn bị trang phục và lối ra vào cổng tam quan
Trước khi xuất phát, hãy chọn quần áo dài và kín đáo. Tránh áo ngắn tay, áo sát nách, quần short hay váy ngắn, vì đây là không gian thờ tự nên trang phục thiếu vải bị xem là bất kính.
Đến cổng tam quan, theo lệ thường bạn đi vào từ cửa bên phải (Giả quan) và ra bằng cửa bên trái (Không quan). Cửa giữa (Trung quan) chỉ dành cho bậc cao tăng hoặc những dịp đặc biệt, nên đừng bước qua. Một lưu ý nhỏ: tuyệt đối không dẫm lên bậu cửa.
Về lễ vật, chỉ dâng lễ chay như hoa quả, xôi, chè. Tiền thật bạn bỏ vào hòm công đức, không đặt trực tiếp lên ban thờ.
Nếu bạn là phụ nữ đang trong kỳ kinh nguyệt, cứ yên tâm đi lễ bình thường. Theo quan niệm hiện đại của nhiều nhà chùa, cửa luôn mở với tất cả mọi người, miễn giữ thân thể sạch sẽ và tâm thành kính.
Chuẩn bị xong mấy điểm trên, bạn bước vào lễ sẽ chủ động hơn nhiều.
Trình tự hành lễ và nghi thức chui bụng ngựa Xích Thố
Khi đã vào đến trong, thứ tự làm lễ quan trọng hơn bạn nghĩ. Nhiều người vội ra chỗ tượng ngựa trước, nhưng đúng phép thì phải hành lễ ở chánh điện đã.
Thứ tự hành lễ và chui bụng ngựa đúng cách
Làm theo các bước sau để không bị bối rối trước đám đông:
- Thắp hương ở lư hương lớn ngoài sân trước khi vào trong.
- Vào chánh điện dâng hương và hành lễ Quan Thánh Đế Quân. Đứng chếch sang một bên, đừng đứng thẳng trực diện ban thờ.
- Di chuyển đến khu vực tượng ngựa Xích Thố ở tiền điện, vái lạy Mã Đầu Tướng Quân, vị thần trông coi ngựa. Bước này hay bị bỏ qua nhưng không nên thiếu.
- Đi một vòng quanh tượng theo chiều kim đồng hồ, rồi cúi mình chui qua bụng ngựa từ một đến ba lần.
- Đứng dậy vái lạy, sau đó nhẹ nhàng rung chiếc chuông nhỏ treo trên cổ ngựa để cầu may.
Tượng ngựa bằng gỗ cao hơn 2 mét, nên người lớn vẫn chui thoải mái.
Tục vay lộc và nghĩa vụ trả lễ gấp đôi
Tục này diễn ra dịp Tết Nguyên Tiêu, ngày 14 và 15 tháng Giêng Âm lịch:
- Tìm khu vực ban quản lý chùa ngồi phát lộc.
- Nhận phần lộc gồm một cặp quýt, bao lì xì và một tờ giấy quý nhân.
- Bỏ vào thùng công đức một số tiền tùy tâm.
- Năm sau quay lại trả lễ gấp đôi, mang đến trước bàn thờ Ông, khấn tên tuổi và cảm tạ.
Đây là một giao ước tín ngưỡng, nên bạn cần nhớ nghĩa vụ trả lễ ngay khi vay.
Những điều cấm kỵ và lỗi thường gặp khi làm lễ
Vài lỗi nhỏ rất dễ mắc khi đông người, nhất là lúc bạn nôn nóng tới lượt chui ngựa. Soát qua danh sách này trước khi xếp hàng.
- [ ] Vội ra khu tượng ngựa trước khi dâng hương ở chánh điện. Hành lễ Quan Thánh Đế Quân xong mới sang.
- [ ] Quên vái lạy Mã Đầu Tướng Quân. Đây là bước hay bị bỏ sót nhất.
- [ ] Đi vào bằng cửa giữa cổng tam quan. Cửa này dành cho dịp đặc biệt; bạn vào cửa phải, ra cửa trái và đừng dẫm lên bậu cửa.
- [ ] Đặt lễ mặn tại chính điện. Chỉ dâng lễ chay, tiền thật bỏ vào hòm công đức.
- [ ] Dùng miệng thổi tắt nhang. Hãy phẩy nhẹ bằng tay.
- [ ] Đi cắt ngang mặt người đang quỳ lạy.
Nhớ giữ trật tự, đi nhẹ nói khẽ là bạn đã chu toàn phần lớn.
Kiến trúc Triều Châu, hiện vật và lịch sử gần 300 năm
Khi hết bối rối về nghi thức, bạn rảnh mắt ngắm chính ngôi miếu. Công trình mang phong cách Triều Châu, sắc đỏ chủ đạo, chạm trổ gỗ, đá và gốm sứ gần 300 năm tuổi. Năm 1993, nơi này được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
Mấy hiện vật đáng dừng chân ngắm kỹ: tượng ngựa Xích Thố bằng gỗ cao hơn 2 mét ở tiền điện, lư hương đồng đúc năm 1825, hai tượng Quan Bình và Châu Xương hầu hai bên cao gần 2 mét, cùng quả chuông tiền điện cao 39 cm.
Miếu đã qua nhiều đợt trùng tu vào các năm 1866, 1902, 1966 và 1984. Đợt gần nhất, quy mô lớn nhất, kéo dài từ 2009 đến 2014, giữ lại được phần lớn nét cũ.
Lễ Nguyên Tiêu và vai trò của hội quán với cộng đồng người Hoa
Nghĩa An Hội Quán không chỉ là nơi thờ tự. Đây là “ngôi nhà chung” đa chức năng của cộng đồng người Hoa Triều Châu: chỗ họp bang, phân xử việc làng, cấp vốn buôn bán, trao học bổng và lo an sinh cho người đồng hương khó khăn.
Sôi động nhất là dịp Tết Nguyên Tiêu, Rằm tháng Giêng Âm lịch. Hội quán tổ chức Lễ Tế thánh, rồi Nghinh Ông tuần du, rước kiệu Quan Thánh Đế Quân diễu hành qua các tuyến đường Chợ Lớn để cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa. Tiếng trống Lân Sư Rồng rộn ràng cả khu phố.
Một nét riêng nữa là đấu thỉnh đèn lộc, phiên đấu giá đèn lồng để gây quỹ phúc lợi xã hội và bảo tồn hội quán. Người trúng đấu mang đèn về nhà, tin rằng cả năm sẽ được lộc và may mắn.
Nghe nhiều dị bản về lộc và nghi thức thì tin theo đâu?
Hỏi mười người có khi ra mười cách kể. Phần lộc vay, một nguồn ghi gồm một cặp quýt vàng, một bao lì xì đỏ và tờ giấy quý nhân. Nguồn khác lại nói cặp quýt, một cặp bao lì xì và tờ giấy quý nhân. Số lần chui bụng ngựa cũng vậy, dao động từ một đến ba lần. Khác nhau ở chi tiết, không khác ở cốt lõi.
Khi không chắc, bạn cứ hỏi thẳng người trong ban quản trị ngồi phát lộc tại chùa, hoặc theo bản phổ biến nhất mà mọi người quanh bạn đang làm. Quan trọng hơn cả là giữ lòng thành. Chị Lê Hoàng Minh Anh, lần đầu đến chùa, kể: “Ban đầu tôi nghĩ chỉ là phong tục truyền miệng, nhưng khi trực tiếp trải nghiệm, tôi thấy đó là một nét văn hóa thú vị.” Anh Trương Công Sơn cũng nói khi tin vào điều gì đó, anh thấy vui và có thêm động lực cố gắng.
Hỏi và Đáp khi viếng Chùa Ông
Vài câu mọi người hay ngại hỏi to khi đứng giữa sân chùa.
Cầu duyên ở đây có linh không và khấn thế nào?
Chùa Ông là nơi nhiều người tìm đến để cầu duyên. Không có nghi thức riêng, bạn khấn ngay tại chánh điện Quan Thánh Đế Quân, nói rõ tên tuổi và mong ước một cách thành tâm.
Chui bụng ngựa mấy lần mới đúng?
Từ một đến ba lần đều được, miễn là đi theo chiều kim đồng hồ và đã vái Mã Đầu Tướng Quân trước đó.
Phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt có đi được không?
Được. Phật pháp không phân biệt, chỉ cần giữ thân thể sạch sẽ và tâm thành kính.
Lỡ quên trả lộc đã vay thì sao?
Quay lại trả lễ gấp đôi sớm nhất có thể, thành tâm sám hối với Ông.
Đi viếng Chùa Ông sao cho trọn buổi
Chùa Ông Quận 5 là Nghĩa An Hội Quán ở 676 Nguyễn Trãi, thờ Quan Công, với điểm nhấn là tục chui bụng ngựa Xích Thố. Hành lễ ở chánh điện trước, vái Mã Đầu Tướng Quân, rồi mới chui bụng ngựa theo chiều kim đồng hồ. Mặc đồ kín đáo, vào cửa phải ra cửa trái, chỉ dâng lễ chay.
Lưu lại trình tự hành lễ này, căn khung giờ 8:00 đến 17:00, và xuất phát sớm để tránh kẹt xe khi vào khu Chợ Lớn.
